Przesiewowe oznaczanie PSA

Badania przesiewowe pod kątem raka gruczołu krokowego w populacji ogólnej opierają się w przede wszystkim na pomiarach stężenia antygenu swoistego dla gruczołu krokowego (prostate specific antigen, PSA) we krwi. Istnieją jednak wątpliwości dotyczące wartości progowej stężenia PSA, powyżej której należy skierować chorego na biopsję gruczołu krokowego.

Stężenie PSA we krwi zmienia się w zależności od wieku oraz przynależności rasowej, a także w przypadku chorób nienowotworowych (zapalenia lub łagodnego przerostu gruczołu krokowego). Wyniki niektórych badań wskazują także, że stężenie PSA może być proporcjonalnie zwiększone u krewnych pierwszego stopnia mężczyzn chorujących na raka gruczołu krokowego, jednakże dostępne przesłanki nie są wystarczające do wyciągnięcia ostatecznych wniosków. W związku z tym toczy się dyskusja, czy wartość progowa stężenia PSA uzasadniająca wykonanie biopsji gruczołu krokowego powinna zależeć od wieku — zarówno w populacji ogólnej, jak i populacjach charakteryzujących się większym ryzykiem.

Obecnie powszechnie akceptowana wartość progowa uzasadniająca wykonanie biopsji wynosi 4,0 ng/ml. Jednakże uzyskane niedawno dane wskazują, że przyjęcie takiego progu może spowodować przeoczenie niektórych przypadków raka gruczołu krokowego. W celu zapoznania się z dowodami uzasadniającymi przyjętą wartość progową PSA prosimy zapoznać się z częścią Protokół badania IMPACT.

Jednym z głównych celów badania IMPACT jest ustalenie czułości i swoistości przesiewowego oznaczania stężenia PSA w odniesieniu do raka gruczołu krokowego u mężczyzn — nosicieli mutacji genów BRCA1 i BRCA2 oraz członków grupy kontrolnej. Innymi słowy — w populacji objętej przez badanie IMPACT dąży się do oceny wysokości odsetka mężczyzn, którzy charakteryzują się zwiększonym stężeniem PSA i zarazem chorują na raka gruczołu krokowego, a także liczby tych, którzy pomimo podwyższonego stężenia PSA nie mają raka gruczołu krokowego. Celem badania jest także ustalenie wartości stężeń PSA w poszczególnych grupach wiekowych u nosicieli mutacji BRCA1 i BRCA2.

W Europie oraz w Wielkiej Brytanii trwają obecnie dwa duże przesiewowe badania populacyjne (ERSPC, European Randomized study of Screening for Prostate Cancer oraz brytyjskie ProtecT, Prostate testing for cancer and Treatment). W wymienionych badaniach jako próg uzasadniający wykonanie biopsji przyjęto stężenia PSA wynoszące 3,0 ng/ml. W badaniu IMPACT zostanie zastosowany ten sam próg dla biopsji. Uczestnicy badania będą poddawani corocznym badaniom stężenia PSA przez co najmniej pięć lat.

Drugim celem badania IMPACT jest ocena czułości i swoistości nowych markerów raka gruczołu krokowego (oznaczanych w moczu oraz w surowicy) u nosicieli BRCA1 i BRCA2. Wysiłki zmierzające do wzrostu swoistości oznaczania PSA w surowicy przy użyciu różnych parametrów diagnostycznych szeroko dyskutowano w piśmiennictwie naukowym. Do potencjalnych nowych markerów raka gruczołu krokowego należy stężenie PSA skorygowane względem wieku, stosunek frakcji wolnego PSA do całkowitego stężenia PSA, gęstość PSA oraz szybkość wzrostu poziomu PSA. Istnieje nadzieja, że zostaną wykryte markery umożliwiające różnicowanie pomiędzy utajoną i agresywną postacią raka gruczołu krokowego.

Następny temat >> IMPACT